Tạo ở nhà một nhịp sinh hoạt không bỏ tiếng mẹ đẻ

Trước hết nghĩ xem ở nhà có vai trò gì

Ở trường con đã ở trong môi trường tiếng Anh cả ngày, đó là nơi con luyện tập, cũng là nơi con phải gồng mình. Về nhà mà vẫn là tiếng Anh, con sẽ không còn chỗ nào để diễn đạt trọn vẹn bản thân.

Mà trẻ mới sang thường cần nhất chính là chỗ đó: nơi kể rõ được hôm nay có chuyện gì, khó chịu ở đâu, thấy nản chỗ nào. Bằng một ngôn ngữ chưa thạo, phần lớn những điều này không nói ra được.

Tiếng mẹ đẻ không phải đối thủ của tiếng Anh

Trực giác của nhiều phụ huynh là hai ngôn ngữ đang giành thời gian của nhau, nên phải hy sinh một bên. Nhưng thực tế thời gian con tiếp xúc tiếng Anh ở trường vốn đã nhiều hơn ở nhà rất nhiều; vài tiếng tiếng Việt ở nhà không phải là nút thắt làm chậm tiếng Anh.

Còn tiếng mẹ đẻ một khi bị đứt, lấy lại khó hơn giữ gìn rất nhiều. Đây là một sự đánh đổi không cân xứng: giữ thì tốn ít, mất rồi thì tốn nhiều.

Nhịp sinh hoạt dễ dùng hơn luật lệ

Kiểu luật “ở nhà chỉ được nói tiếng Việt” thường không trụ được lâu, vì khi con đã quen nghĩ về chuyện trường lớp bằng tiếng Anh, quy định cứng nhắc sẽ thành va chạm. Thực tế hơn là tạo ra vài dịp cố định.

• Nói chuyện bằng tiếng Việt trong bữa ăn
• Một khoảng thời gian trước giờ ngủ, đọc sách hay kể chuyện đều được
• Mỗi tuần gọi điện cố định một lần cho người thân ở nước nhà
• Xem một bộ phim hoặc nghe nhạc bằng tiếng Việt
• Để con dạy bạn một điều con học được hôm nay, bằng tiếng Việt

Nói pha trộn cũng không sao

Con nói được nửa câu thì chuyển sang tiếng Anh, hoặc chen từ tiếng Anh vào câu tiếng Việt, là chuyện rất bình thường, không cần lần nào cũng sửa. Sửa nhiều quá thì kết quả thường là con không nói nữa.

Cách có ích hơn là tự nhiên nói lại từ đó bằng tiếng Việt, rồi tiếp tục câu chuyện. Điều quan trọng là để con chịu mở miệng, chứ không phải nói cho chuẩn.

Gắn nó với con người

Nếu tiếng mẹ đẻ chỉ là “bài tập bố mẹ bắt làm” thì rất khó duy trì. Nhưng nếu nó gắn với những người cụ thể như ông bà, anh chị em họ, bạn bè ở nước nhà, thì nó có lý do riêng để tồn tại.

Vì vậy những cuộc gọi cố định, thư từ hay gọi video thường hiệu quả hơn bất kỳ cách luyện tập nào. Con giữ tiếng mẹ đẻ là vì những người con muốn tiếp tục trò chuyện. Trang này có một bài khác về “tìm hiểu trường cung cấp mô hình hỗ trợ tiếng Anh nào”.

Phạm vi của bài này

Bài này đưa ra tham khảo chung về cách sắp xếp sinh hoạt gia đình, không phải lời khuyên chuyên môn về giáo dục, trị liệu ngôn ngữ hay tâm lý. Nếu có lo ngại cụ thể về sự phát triển ngôn ngữ của con, hãy hỏi người có chuyên môn hoặc trao đổi với trường.